LA VIEÌO QU'ÈRO MOUARTO

 
 
La vièlha Fina volié un certificat per poder tocar una pichòta pension. Solament, es mòrta denant de poder aguer aqueu papier... E s'en torna dau país dei mòrts per lo venir demandar...
AUTRE MOUNDE

Roso, que d’en coumençamen si sentié mounta lei vapour, à la fin d’aquéu dire avié toumba touto pòu, sènso li leva d’èstre enquieto pamens, qu'acò fasié provo, uno fes de mai, que quand sias mouart sias bèsti. Sentié que li serié aisa d'avé la clau sus d'aquel esprit desincarna e decidè de n'en tira tout lou proufit de poussible, mai sènso oublida que parlavo à l'amo de Fino, sa vièio cousina e amigo, bèn talamen que li rajavo de lagremo de tout aquéu boui abaisso d’emoucien.
  Ti fagues pas de marrit sang, mancara de rèn, lou minoun, mai toun dire èro un pau embrouia, ai pas bèn coumprés. Douno ti suen de mi respouondre bèn, bèn. Ti rapelles, la semano passado, quouro siés vengudo eicito?
  Vo, qu'aviéu pas trouva moussu Fortunat pèr mi signa lou papié.
  Acò 's acò. Ti siés pauvado un pau sus moun lié, as begu de tihu, avèn charra d'acò, dóu rèsto e ti siés empartido. Après, qu'as fa?
  Après? Mi rapèlli plus.
  Ti rapelles plus, nimai d'èstre estado malauto?
  Ah, pèr èstre malauto, va siéu en plen!
  Es pas d'aquesto malautié d'encuei que pàrli, mai d'uno autro, de davans.
  Noun, mi rapèlli plus.
  Alor bessai que ti seriés toumbado subran.
  Mi revèn, vo, ai toumba en travessant la Canebiero. Lei gènt mi bourravon sei vouaturo dessus coumo de chin furoun. Mi voulien escrasa!
  E après, que t'es arriba?
  Après? Sàbi pas tròup. M'an sarrado dins uno caisso emé tout plen de terra dessus...
Es ensin que, dóu fiéu à l'agüeio, Roso qu'avié aceta l'estràngi de l'aventura, pousqué encapa à la grosso lou debana de l'escagno.
Assajè, puei, de tira de ransignamen toucant l'estamen de nòu de sa cousina; coumo si sentié e que fasié... Vouato! « Siéu aqui, respoundié, e ce que fau? V'entèndes pas? Ti pàrli! »
Alor Roso:
  Escouto, Fino, ti vau anouncia quaucarèn de grèu: ti creses d'èstre malauto, eh bèn nàni, mai que malauto, siés mouarto, pecaire!
- Mouarto, iéu, mouarto? Eh noun siéu pas mouarto que ti pàrli!
  Mi parles, va bèn, siés uno mouarto que parlo e qu'a garda la sentido; à despart d'acò t'es arriba tout ce que si fa à n uno gènt de mouarto: t'an messo en terro à Sant Piarre diras uno caisso. Autramen, buvon pas lei mouart, van pas de la dènt, rèn li fa mau... e escampon plus d'aigo... Tu que fasiés pisseto chasco vint menueito... E tei doulour, lei sèntes encaro tei doulour?
  Nàni, lei sènti plus... 
  Va viés bèn que siés mouarto!
  Mai alor se siéu mouarto, moussu Fortunat voudra plus mi signa lou papié!
  Bedigasso, cridè Roso en s'escaufant, que ti servira toun papié? A touca uno retrèto? Pecaire, siés à la retrèto de la retrèto, mounte lei bihet de banco sèrvon plus màncou pèr si torca!
  Acò lèvo pas que quàuquei sòu à la fin dóu mes...
  Que n'en faras de tei sòu? Ti croumparas un cièrgi? L'a de marchand dins l'autre mounde?
  Noun, n'ai ges vist...
(…)
  M'entèndes pas bèn, es mestié de t'acoustuma. Ti n'en prègui, quites pas de pensa à iéu e de mi torna vèire pèr mi rapela qu'ai de m'oucupa de tour minoun. Sènti que vas parti, Fino, mai t'en vagues pas subran, fai un gros esfors de toun amo, renèmbro ti de ce qu'ères dóu tèms de moussu Ciprian. As retrouva, m'as di, toun biais d'aquelo epoco; iéu ai auvi ta vouas de quand t'encapaves mai joueino. L'a de forço que lei counouissèn pas; ti pouedon rèndre, emé toun aparénci, un troue de vido e toun resounamen de fremo de sen. An, zou, coucho lou repepiàgi e fai ti vèire. Que, hòu, Fino, siés toujour aqui?
  O, grougnè Fino d'uno voues ensourdido. Es maleisa d'aceta que siegue mouarto, duves pamens avé rason.

Jan-Peire TENNEVIN, LA VIÈIO QU’ÈRO MOUARTO, 1976
 

ACUÈLH
SOMARI